Kerkstraat

R.-K. Parochiehuis van het Heilig Hart en De Horst

De geschiedenis van De Horst aan de Kerkstraat 5 in Deventer gaat terug tot het begin van de twintigste eeuw. Op deze locatie stond het R.-K. Parochiehuis van de Heilig Hartparochie, dat een belangrijke functie vervulde binnen het katholieke verenigingsleven in de wijk rond de Zwolseweg.

In de vroege ochtend van zondag 15 januari 1939 werd het parochiehuis getroffen door een verwoestende brand. Een buurtbewoner uit de nabijgelegen Borgelerstraat merkte een opvallende lichtgloed op en sloeg alarm. Politie en brandweer waren snel ter plaatse, maar konden niet voorkomen dat het vuur zich razendsnel door het gebouw verspreidde. Vrijwel het gehele complex ging verloren. Alleen de kegelbaan en een kleine aangrenzende ruimte, bekend als het ‘zitje’, konden behouden blijven.

Het parochiebestuur besloot direct tot wederopbouw. Kort na de brand kreeg de Deventer architect G.J. Vosman de opdracht een nieuw en moderner parochiehuis te ontwerpen. De bouw vorderde voortvarend, ondanks de toenemende internationale spanningen in Europa. Vosman had bovendien al een band met de parochie; zijn vader was betrokken geweest bij de bouw van de naastgelegen Heilig Hartkerk.

In 1940 kon het nieuwe gebouw officieel in gebruik worden genomen. Hoewel Nederland inmiddels door Duitsland was bezet, bood het vernieuwde parochiehuis direct weer onderdak aan het katholieke verenigingsleven. De oorlogsjaren brachten echter beperkingen met zich mee. Bijeenkomsten werden gereguleerd en veel katholieke organisaties moesten hun activiteiten beperken of tijdelijk staken. Het gebouw zelf doorstond de oorlog relatief ongeschonden, maar de parochie werd wel getroffen door maatregelen van de bezetter. Zo werden de drie bronzen kerkklokken van de Heilig Hartkerk, gegoten door de firma Eijsbouts, gevorderd voor de Duitse oorlogsindustrie.

Na de oorlog groeide het parochiehuis uit tot een belangrijk sociaal en cultureel centrum voor de wijk. Onder de naam De Horst fungeerde het decennialang als ontmoetingsplaats voor verenigingen, culturele activiteiten, bruiloften, jubilea en buurtbijeenkomsten van bewoners uit onder meer De Schil en Zandweerd. Daarmee bouwde het een maatschappelijke geschiedenis op van meer dan zeventig jaar.

Zoals veel historische wijkaccommodaties in Deventer veranderde ook De Horst in de loop van de tijd van functie. Naast het gebruik als parochie- en verenigingsgebouw werd het pand commercieel geëxploiteerd als zalencentrum en kreeg het later nieuwe bestemmingen, waaronder wonen en zorg. Hierdoor bleef de locatie, ondanks veranderende maatschappelijke omstandigheden, een herkenbaar onderdeel van de wijkgeschiedenis.