Handelskade
De Handelskade in Deventer is een historisch gebied net buiten de voormalige stadswallen dat rond 1900 groeide tot een bedrijvig centrum van industrie en transport.
Van stadswallen naar industrie
- Eind 19e eeuw: Deventer groeit uit zijn voegen en breekt los van de oude vestingmuren.
- Bedrijvigheid: Aan de Handelskade en de nabijgelegen Raambuurt verrijzen pakhuizen, fabrieken (zoals sigarenfabrieken) en ijzerhandel.
- Transport: De kade krijgt een goede verbinding met het spoor en de wegen rondom het vroege Churchillplein en de Gedempte Gracht. Stoomlocomotieven rijden er af en aan om goederen te vervoeren.
Moderne transformatie
- Nieuwe bestemming: Veel oude bedrijfspanden en loodsen hebben in de loop der tijd plaatsgemaakt.
- Kop van de Handelskade: Het gebied rond de hoek met de Brinkgreverweg en de Leeuwenbrug transformeert naar een moderne woon- en werkwijk. Nieuwe appartementencomplexen, zoals Het Blok, De Frontier en De Linie, verwijzen met hun rode bakstenen en architectuur naar de historische verdedigingswerken van de stad.
Werle
Handelskade met het gezicht naar het station – 1929
Handelskade met een uit de rails gelopen tram – 1930 (GTW, ex ZE loc 608, een Backer&Rueb.)
Stoomlocomotief 12
Deventer beschuithoning-, crème-, citroenrasp-, snipper- en suikerwerkenfabriek.
De historische naam Nieuwlaat is in Deventer onlosmakelijk verbonden met de bloeiende suikerwerken- en bakkersindustrie van het einde van de negentiende en het begin van de twintigste eeuw. Gerrit Nieuwlaat (G. Nieuwlaat) was in die periode een bekende ondernemer en fabrikant in de stad.
Zijn onderneming was gevestigd aan de Handelskade 19 en stond officieel geregistreerd als de Deventer beschuithoning-, crème-, citroenrasp-, snipper- en suikerwerkenfabriek. Daarnaast handelde de firma in bakkers- en slagersbenodigdheden. Het bedrijf ontwikkelde zich tot een moderne onderneming met een machinale beschuithoning- en crèmefabriek, een specerijmalerij en een suikerwalserij.
De kwaliteit van de producten werd ook buiten Deventer erkend. De firma behaalde bekroningen op tentoonstellingen in Parijs, Londen, Brussel, Antwerpen, Rotterdam en Amsterdam. In Enschede werd zelfs de hoogste onderscheiding toegekend.
- Bergstraat 15 & Brink 19: Dit waren de oorspronkelijke locaties van de fabriek en het bijbehorende handelskantoor in de Deventer binnenstad. Hier werden de crèmes, suikerwerken en de specifieke beschuithoning geproduceerd. Dit laatste was een essentieel ingrediënt voor bakkers (onder andere voor de productie van beschuit en koek).
- Handelskade & Keizerstraat: In oude telefoonlijsten (zoals uit 1915 en 1920) staat G. Nieuwlaat vermeld met aansluitingen aan de Keizerstraat 6 en de Handelskade.
- Overname Cacaofabriek: In 1912 duikt de naam van G. Nieuwlaat tevens op in de bedrijfsregisters als de nieuwe eigenaar van de voormalige N.V. Cacaofabriek „Deventer” aan de Handelskade 17.
- Het bedrijf van Nieuwlaat paste perfect in het industriële landschap van Deventer, dat destijds landelijk bekendstond om zijn koek-, biscuit- en suikerwerkproductie.