Grote Overstraat
De Grote Overstraat in Deventer is een van de meest karakteristieke en historische straten van de binnenstad, bekend om haar middeleeuwse karakter, monumentale panden en eigenzinnige stadsmysteries.
Historie en Naamgeving
- De naam: Een bekend Deventer mysterie is dat de Grote Overstraat in de praktijk smaller en korter oogt dan de Kleine Overstraat. De verklaring hiervoor is historisch: ‘groot’ en ‘klein’ sloegen vroeger niet op de fysieke lengte of breedte van de straat zelf, maar op het belang, de rooilijn of de administratieve verdeling van de aanliggendeerven en percelen in de middeleeuwse stad.
- Verbinding: De straat vormde vroeger (net als de Kleine Overstraat) een belangrijke historische route en oversteek in de Hanzestad, die liep richting de Brink en de centrale aders van de stad.
Bijzonderheden en Monumenten
- Historische panden: De straat staat vol met oude panden met 17e-eeuwse en 18e-eeuwse gevels, muurankers en Kelders die vaak nog uit de middeleeuwen dateren.
- Opvallende gevels: Bekend is onder meer het huis ’t Koningshof met negen gevelbeelden (gemaakt door kunstenaar Karoly Szekeres) en historische panden zoals De Vergulde Ossen.
- Levendig verleden: Naast een rijke winkelhistorie (zoals oude kruideniers en ambachten) was de straat in latere decennia ook een begrip vanwege het uitgaansleven, met iconische cafés zoals het in de jaren 70 zeer bekende Saint Tropez.
Huis ’t Koningshof met negen gevelbeelden, die allen rechtuit kijken behalve de linker (kijkt naar links) en de rechter (kijkt naar rechts). Beelden gemaakt door Karoly Szekeres
Uitgaan in Deventer, eind jaren 70, begin jaren 80 in de Grote Overstraat, daar had je discotheek De Cityclub en San Tropez, de eigenaar was Ad Wezenbeek
Zelfbediening Nijka
De eigenaar van de voormalige Zelfbediening Nijka in de Grote Overstraat in Deventer was de heer Nijenhuis.
De naam van deze allereerste Deventer zelfbedieningszaak was een directe afkorting van Nijhuis Kaashandel, de oorspronkelijke onderneming van de familie.
De winkel opende medio jaren ’50 de deuren. Ook zijn zoon, Koos Nijenhuis, was destijds nauw bij de supermarkt betrokken en in de beginjaren meewerkte.
Huurloper
In de historische Grote Overstraat in Deventer — en in veel andere oude stadsstraten in Nederland — ging het betalen van de huur vroeger via een zogenaamde huurloper (ook wel huurophaler of incasseerder genoemd).
Voordat het bankwezen was gedigitaliseerd en automatische incasso’s bestonden, was dit de wekelijkse of maandelijkse realiteit voor veel stadsbewoners:
- Persoonlijk contact aan de deur: De huurloper kwam persoonlijk langs de deuren om het huurgeld contant in ontvangst te nemen. Hij hield dit nauwkeurig bij in een huurboekje.
- Mensenkennis en folklore: Dit uitgestorven beroep vereiste een flinke dosis mensenkennis. De huurloper wist precies bij welke gezinnen het geld klaarlag en waar hij smoesjes of betalingsproblemen kon verwachten.
- Sociale controle: Naast het ophalen van geld fungeerde de huurloper vaak als een verlengstuk van de verhuurder of de woningbouwvereniging. Hij zag meteen hoe de staat van de woning was en hoe de huurders leefden.
Bakkerij Steenbergen
Bakkerij Steenbergen bevond zich vroeger aan het begin van de Grote Overstraat in Deventer, gezien vanaf de Lange Bisschopstraat (uiterst links op de hoek).
De bakkerij is een herkenbaar onderdeel van de winkelhistorie in deze specifieke straat:
- Opvolging van de bakkerij: In het historische pand was in de eerste helft van de 20e eeuw (onder andere rond 1931) Bakkerij Steenbergen gevestigd. Later veranderde de ambachtelijke zaak van eigenaar en werd het Bakkerij Lankhorst. Tot 1992 zat er vervolgens de bekende bakkerij Veltman.
- De buren: Direct naast de bakkerij zat destijds de bekende kantoorboekhandel van Klein Beernink. Iets verderop in de straat viel het witte pand op van drogisterij G. van Gerrevink, herkenbaar aan de traditionele gaper aan de gevel.
