Grote Overstraat

De Grote Overstraat in Deventer is een van de meest karakteristieke en historische straten van de binnenstad, bekend om haar middeleeuwse karakter, monumentale panden en eigenzinnige stadsmysteries.

Historie en Naamgeving

De naam: Een bekend Deventer mysterie is dat de Grote Overstraat in de praktijk smaller en korter oogt dan de Kleine Overstraat. De verklaring hiervoor is historisch: ‘groot’ en ‘klein’ sloegen vroeger niet op de fysieke lengte of breedte van de straat zelf, maar op het belang, de rooilijn of de administratieve verdeling van de aanliggendeerven en percelen in de middeleeuwse stad.
Verbinding: De straat vormde vroeger (net als de Kleine Overstraat) een belangrijke historische route en oversteek in de Hanzestad, die liep richting de Brink en de centrale aders van de stad.

Bijzonderheden en Monumenten

Historische panden: De straat staat vol met oude panden met 17e-eeuwse en 18e-eeuwse gevels, muurankers en Kelders die vaak nog uit de middeleeuwen dateren.
Opvallende gevels: Bekend is onder meer het huis ’t Koningshof met negen gevelbeelden (gemaakt door kunstenaar Karoly Szekeres) en historische panden zoals De Vergulde Ossen.
Levendig verleden: Naast een rijke winkelhistorie (zoals oude kruideniers en ambachten) was de straat in latere decennia ook een begrip vanwege het uitgaansleven, met iconische cafés zoals het in de jaren 70 zeer bekende Saint Tropez.

Huis ’t Koningshof met negen gevelbeelden, die allen rechtuit kijken behalve de linker (kijkt naar links) en de rechter (kijkt naar rechts). Beelden gemaakt door Karoly Szekeres

Uitgaan in Deventer, eind jaren 70, begin jaren 80 in de Grote Overstraat, daar had je discotheek De Cityclub en San Tropez, de eigenaar was Ad Wezenbeek

Zelfbediening Nijka

De eigenaar van de voormalige Zelfbediening Nijka in de Grote Overstraat in Deventer was de heer Nijenhuis.

De naam van deze allereerste Deventer zelfbedieningszaak was een directe afkorting van Nijhuis Kaashandel, de oorspronkelijke onderneming van de familie.
De winkel opende medio jaren ’50 de deuren. Ook zijn zoon, Koos Nijenhuis, was destijds nauw bij de supermarkt betrokken en in de beginjaren meewerkte.

Huurloper

In de historische Grote Overstraat in Deventer — en in veel andere oude stadsstraten in Nederland — ging het betalen van de huur vroeger via een zogenaamde huurloper (ook wel huurophaler of incasseerder genoemd).

Voordat het bankwezen was gedigitaliseerd en automatische incasso’s bestonden, was dit de wekelijkse of maandelijkse realiteit voor veel stadsbewoners:

Persoonlijk contact aan de deur: De huurloper kwam persoonlijk langs de deuren om het huurgeld contant in ontvangst te nemen. Hij hield dit nauwkeurig bij in een huurboekje.
Mensenkennis en folklore: Dit uitgestorven beroep vereiste een flinke dosis mensenkennis. De huurloper wist precies bij welke gezinnen het geld klaarlag en waar hij smoesjes of betalingsproblemen kon verwachten.
Sociale controle: Naast het ophalen van geld fungeerde de huurloper vaak als een verlengstuk van de verhuurder of de woningbouwvereniging. Hij zag meteen hoe de staat van de woning was en hoe de huurders leefden.

Bakkerij Steenbergen

Bakkerij Steenbergen bevond zich vroeger aan het begin van de Grote Overstraat in Deventer, gezien vanaf de Lange Bisschopstraat (uiterst links op de hoek).

De bakkerij is een herkenbaar onderdeel van de winkelhistorie in deze specifieke straat:

Opvolging van de bakkerij: In het historische pand was in de eerste helft van de 20e eeuw (onder andere rond 1931) Bakkerij Steenbergen gevestigd. Later veranderde de ambachtelijke zaak van eigenaar en werd het Bakkerij Lankhorst. Tot 1992 zat er vervolgens de bekende bakkerij Veltman.
De buren: Direct naast de bakkerij zat destijds de bekende kantoorboekhandel van Klein Beernink. Iets verderop in de straat viel het witte pand op van drogisterij G. van Gerrevink, herkenbaar aan de traditionele gaper aan de gevel.

Klein Beernink

“In 1882 is Klein Beernink in de Grote Overstraat in Deventer begonnen als boekbinder van met name kantoorboeken, inclusief het vergulden van de band. Naast de binderij werd ook een winkel gestart in pennen en papierwaren. Na de oorlog werden nog steeds boeken gebonden, maar werd door Jan Klein Beernink, de derde Jan in successie, het assortiment papier en schrijfwaren uitgebreid met leesboeken. Zo ontstond de klassieke kantoorboekhandel Klein Beernink in Deventer.

Na een aantal jaren koos Klein Beernink ervoor om zich meer te richten op de zakelijke markt en werd de verkoop van kantoormeubilair en kantoormachines gestart. En dat nam een vlucht! In 1978 werd een vestiging geopend op het industrieterrein, een van de eerste in de branche. Die vestiging bood ruimte aan zowel een showroom als een magazijn. In 1986 trad de vierde Jan aan. En het ging goed met Klein Beernink. In 1997 werd een nieuwbouw gerealiseerd en kregen we als kroon op ons werk het predicaat Hofleverancier.

Belangrijke historische stappen

Oprichting (1882): Gestart als ambachtelijke boekbinderij in de binnenstad van Deventer.
Uitbreiding: De zoon van de oprichter (ook genaamd Jan) breidde het bedrijf uit naar schrijfwaren en kantoorartikelen.
Familiebedrijf: Het bedrijf bleef generatieslang in handen van de familie Klein Beernink (waaronder latere opvolgers zoals Jan Klein Beernink en later Tom en Bart Klein Beernink).
Predicaat Hofleverancier (2017): In april 2017 ontving het bedrijf het predicaat Hofleverancier ter ere van zijn 135-jarig bestaan.
Heden: Het bedrijf is uitgegroeid tot een moderne totaalleverancier en werkplekspecialist (gevestigd aan de Bergweidedijk in Deventer) voor kantoorbenodigdheden, projectinrichting, koffieoplossingen en kantoormeubilair.

Grote Overstraat Klein Beernink boekwinkel 1965

Drukkerij De Lange

Drukkerijen waren er in de Deventer drukkerstad al sinds de vijftiende eeuw.
In 1738 kwam Jan de Lange als meesterknecht in dienst bij de stadsdrukker. Hij begon al snel voor zichzelf in de Grote Overstraat en verhuisde later met zijn bedrijf naar de Brink. In 1894 ging de drukkerij naar de Sluisstraat.
In 1779 werd hij zelf stadsdrukker. Hij maakte van zijn drukkerij zo’n bloeiend bedrijf dat het tot ver in de twintigste eeuw is blijven bestaan. In 1968 is de drukkerij/uitgeverij opgenomen in de Kluwergroep.
Van 1837 tot 1926 gaf drukkerij De Lange de Deventer Courant uit.
Vanaf 1758 drukte Jan de Lange en later zijn opvolgers kinderprenten. De kinderprent was in de achttiende en negentiende eeuw het meest gebruikte leesmateriaal voor kinderen. De prenten kostten enkele centen en werden daarom ook wel ‘centsprenten’ genoemd. Er verschenen er meer dan 150. Voor speciale feesten zoals de kermis en Sinterklaas waren ook speciale prenten.
Deze prent bestaat uit twaalf scenes van spelende kinderen. Bovenaan dit plaatje staat: ‘Wanneer het leeren is gedaan, Dan moogt ge eens vrolijk spelen gaan, Zoo krijgt gij weer tot leeren lust, En wordt uw moed nooit uitgebluscht’.
In 1761 ging De Lange de Deventer Almanak drukken. Aan het eind van de negentiende en in begin twintigste eeuw was drukkerij De Lange beroemd om zijn kalenders, vooral met Deventer stadsgezichten.