Broederenstraat

Duivengang

De Duivengang – ook wel bekend als “De Pot” – is een historische verbindingssteeg in de binnenstad van Deventer die loopt tussen de Broederenstraat en de Smedenstraat.

Historische feiten en achtergrond

Oorsprong: Al in de 16e eeuw werd er in historische bronnen melding gemaakt van deze steeg.
Naamgeving: De naam Duivengang past in een typisch Deventer patroon van oude, vaak ietwat mysterieuze straatnamen die verwijzen naar vroegere bewoners, lokale situaties of bijnamen (vergelijkbaar met de Treurnietsgang of Striksteeg). De alternatieve naam De Pot stamt eveneens uit de oudere geschiedenis van het steegje.
De Rooms-Katholieke School: In 1884 werd er naar een ontwerp van architect G. te Riele een Rooms-Katholieke lagere school gebouwd nabij de Broederenstraat met een zijgevel aan de Duivengang. De steeg kreeg hierdoor een praktische functie voor schoolkinderen: leerlingen die te laat kwamen of op klompen liepen, waren verplicht om via een speciaal deurtje in de Duivengang de school binnen te gaan in plaats van via de hoofdingang aan de Broederenstraat.
Tweede Wereldoorlog: In de directe omgeving van de steeg (aan de Broederenstraat 11) werden in de oorlog Joodse onderduikers verborgen op de zolder van een woonhuis.
Latere reputatie: In de moderne tijd stond de ietwat verscholen en stille passage lange tijd bekend als een plek waar je liever niet te lang liep en die populair was bij wildplassers, waarna er in latere jaren plannen kwamen om de historische gang weer op te knappen en een positievere rol te geven in de binnenstad. Tegenwoordig vormt de steeg een functionele en karakteristieke wandeldoorgang tussen de winkels en horeca van de Broederenstraat en Smedenstraat.

Broederenkerk met Franciscaner Klooster rond 1425.

Deze tekening van André Meijer tracht u een beeld te geven van het voormalig Minderbroedersklooster en de kerk van de Franciscanen van Assisi, zoals die er rond 1425 bij stonden. De kapel voor het klooster is in de loop van de tijd ver- en aangebouwd tot de huidige Broederenkerk aan de Broederenstraat, gewijd aan Sint-Lebuinus. De bedelorde werd in de dertiende eeuw gesticht door Franciscus van Assisi en was aan het begin van de veertiende eeuw al in deze regio actief. In 1306 verleende graaf Reinout de Tweede II toestemming voor de bouw van het klooster. Er is niet veel over de omvang van het klooster bekend. Wel weten we dat het een kloostergang had, de gebruikelijke bierbrouwerij natuurlijk en een gasthuis met een verdieping.
Zijn gemalin Eleonora van Engeland was bijzonder gecharmeerd van de Minderbroeders en schonk de kloosterlingen het geld voor de bouw van de kloosterkapel. Deze werd omstreeks 1336 aan de noordzijde van het klooster aangebouwd. Het had een dwarsbeuk en een smalle zijbeuk aan de noordelijke kant.
Eleonora was de dochter van de Engelse koning Edward II. Zij was in 1318 in Woodstock geboren en huwde op 14 jarige leeftijd met de veertigjarige Reinout de Tweede van Gelre. Zij is in 1355 overleden en met pracht en praal begraven in de Broederenkerk.

Na 1375 is er veel aan veranderd, De kapel werd groter en de zijbeuk breder. Hierdoor verdween de dwarsbeuk. Ook in de oostelijke richting werd de kapel verlengd. Er ontstond een hallenkerk. De beroemde Deventer theoloog Geert Grote (1340-1384) ging er toen graag ter kerke.
Op de achtergrond ziet we de stadsmuren die toen nog achter de Korte Bisschopstraat rechtdoor liepen, richting de Walstraat.

Broederenkerk

De Broederenkerk, officieel de rooms-katholieke Sint-Lebuïnuskerk, is een kerk in Deventer, gebouwd tussen 1335 en 1338 in opdracht van Eleonora van Engeland, destijds hertogin van Gelre. Voordat de kerk werd gebouwd, was op die plaats rond 1300 al een klooster gesticht door de minderbroeders franciscanen. Hoewel de broeders in 1579 definitief uit klooster en kerk vertrokken, herinnert de informele maar volstrekt ingeburgerde naam van het Godshuis aan hun eeuwenlange aanwezigheid. Van 1579 tot 1799 was het kerkgebouw, met een korte onderbreking, in gebruik bij Deventer protestanten.
Rond 1895-1900 zag de Broederenstraat er heel anders uit dan nu. Het was toen een smalle, levendige straat in het middeleeuwse centrum, met als blikvanger de Broederenkerk, een voormalige kloosterkerk, die al sinds de 14e eeuw het straatbeeld domineert. De kerk werd namelijk rond 1335 gebouwd bij een franciscaner klooster en bleef het belangrijkste gebouw in de straat. De kerk heeft een kenmerkend neogotisch portaal uit de late 19e eeuw.
De bekende Deventer fotograaf M. Bosse legde de straat vast tussen 1890 en 1900.
De straat huisvestte diverse bekende Deventer ondernemingen. Zo startte de vleesverwerkende industrie van Anton Hunink oorspronkelijk in de Broederenstraat voordat deze rond 1900 verhuisde naar de Gibsonstraat. Andere bekende namen in de vroege 20e eeuw waren horlogemaker Wernars, drogisterij Van Remmen en de schoenenzaak van de familie Rommelaar en Burgers van de ENR rijwielefabriek..
Veel panden uit die tijd zijn bewaard gebleven als monument, zoals het huis met klokgevel op nummer 41.
Dit soort beelden (weliswaar later gefotografeerd, maar met weinig verandering in de kern) laten zien hoe de straat rondom de kerk eruitzag, met dicht op elkaar staande panden en een historisch karakter dat al vóór 1900 aanwezig was.

Broederenkerk

kapperszaak van Rondeel

Broederenstraat 37-39 en 41 lijkt te slaan op een bouwdossier/monumentbeschrijving van het pand of de panden aan Broederenstraat 37-39 in Deventer, met vermelding dat daar een kapperszaak van Rondeel zat, die na de brand van 31-1-1932 is gesloopt, terwijl 35: Gebouwd 1929 voor B.W.J. Hunink door fa. Oostendorp en Oltheten.
Huis met klokgevel, pakhuisluiken in de middentravee op de verdiepingen en een moderne winkelpui.Dit karakteristieke pand stamt in de kern uit de 18e tot 20e eeuw (met historische fundamenten die teruggaan tot rond 1800)

Woninginrichting Resink

1993: In 1961- 1962 samengetrokken met Broederenstraat 22 (woninginrichting Resink) In 1993 was de Broederenstraat in Deventer nog de thuisbasis van de bekende woninginrichter Resink. Op dat moment was de winkel een markant punt in de straat, direct bij de Broederenkerk.
Woninginrichting Resink was gevestigd in een karakteristiek pand aan de Broederenstraat. Hoewel de winkel in 1993 nog volop in bedrijf was, sloot Resink uiteindelijk in 1996 definitief de deuren in Deventer.

Winkel van de familie Wernars

De historische winkel van de familie Wernars (J.P. Wernars / J.W. Wernars) was decennialang een bekend adres voor horloges, klokken, barometers, goud en zilver aan de Broederenstraat 4 in Deventer

Jaren 60 – Urinoir achter de Broederen – speciaal gebouwd voor de manlijke bezoekers van de Broedenkerk.

Duivengang

“De Pot” (ook wel bekend als de Duivengang) is een verbindingssteeg in de binnenstad van Deventer die liep tussen de Broederenstraat en de Smedenstraat. De steeg die officieel bekendstaat als de Duivengang in Deventer, werd in de volksmond en in historische geschriften uit de 16e eeuw ook wel “De Pot” genoemd. De naam “De Pot” is waarschijnlijk een verbastering ergens van.
De steeg ontleent haar naam ‘Duivengang’ vermoedelijk aan het feit dat ze zo nauw was dat er nauwelijks twee mensen elkaar fatsoenlijk konden passeren. De naam leeft nog altijd voort in verhalen over de Deventer binnenstad. Net zoals in veel andere middeleeuwse stegen, zoals de Kranensteeg, stonden hier vroeger vaak kleine krotwoningen waarin de armere inwoners van de stad dicht op elkaar leefden.
Het was een troosteloze plek voor wildplassers die uit de EDB kwamen met veel duivenoverlast. In 2019 is de steeg echter volledig opgeknapt. Vandaag de dag vind je aan of rond de Duivengang diverse bedrijfjes.

Viswinkel Karel Rog

Karel Rog probeert de viswinkel van zijn broer Willem Rog, tijdens een wolkbreuk, droog te houden. Datum onbekend. Vervolgens is Karel zijn eigen zaak begonnen. Eerst aan de Lathmerstraat (samen met Willem Rog en zijn vrouw) later aan de Boxbergerweg.